چگونه می‌توان مهریه را مطالبه کرد؟

مشاوره سنتر، مرجع انواع مشاور

جهت ارتباط و هماهنگی با وکیل : تماس با ما

(مشاوره شامل هزینه می باشد.)

نحوه مطالبه مهریه در ایران

مهریه حق قانونی زن است و او می‌تواند هر زمان که بخواهد آن را از شوهر مطالبه کند، چه در دوران زندگی مشترک و چه در هنگام طلاق. روش‌های مطالبه مهریه به دو صورت کلی انجام می‌شود:

از طریق دادگاه خانواده (دعوی حقوقی)
از طریق اجرای ثبت اسناد رسمی

۱. مطالبه مهریه از طریق دادگاه خانواده

این روش زمانی استفاده می‌شود که مرد توانایی پرداخت نداشته باشد یا از پرداخت مهریه خودداری کند. روند کار به این صورت است:

✅ مراحل طرح دعوی در دادگاه

۱. ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی

زن یا وکیل او باید دادخواست مطالبه مهریه را در دفاتر خدمات قضایی ثبت کند.
در دادخواست باید میزان مهریه و نحوه پرداخت آن مشخص شود.

۲. ارجاع پرونده به دادگاه خانواده

پس از ثبت دادخواست، پرونده به دادگاه خانواده محل اقامت زوج یا زوجه ارسال می‌شود.
دادگاه به موضوع رسیدگی می‌کند و در صورتی که زن مدارک کافی داشته باشد، رأی به پرداخت مهریه می‌دهد.

۳. بررسی وضعیت مالی مرد

اگر مرد تمکن مالی داشته باشد، دادگاه حکم پرداخت یکجای مهریه را صادر می‌کند.
اگر مرد مدعی ناتوانی مالی باشد، می‌تواند درخواست تقسیط مهریه را بدهد.
در صورت امتناع، اموال مرد توقیف می‌شود.

۴. اجرای حکم و دریافت مهریه

در صورت قطعی شدن حکم، زن می‌تواند از طریق اجرای احکام دادگاه اقدام کند و مهریه را دریافت کند.
در صورتی که مرد همچنان از پرداخت مهریه خودداری کند، امکان جلب و زندانی کردن او وجود دارد (مگر اینکه معسر شناخته شود).

۲. مطالبه مهریه از طریق اجرای ثبت

اگر مهریه سند رسمی (مثلاً در عقدنامه ثبت شده) باشد، زن می‌تواند بدون مراجعه به دادگاه، مستقیماً از دفترخانه ازدواج یا اجرای ثبت اسناد اقدام کند.

✅ مراحل اجرای ثبت برای دریافت مهریه

۱. مراجعه به دفترخانه‌ای که عقد در آن ثبت شده

زن درخواست اجرای مهریه را در دفترخانه ثبت می‌کند.
دفترخانه اخطاریه‌ای به مرد ارسال می‌کند تا در مدت ۱۰ روز مهریه را پرداخت کند.

۲. توقیف اموال مرد

اگر مرد پرداخت نکند، زن می‌تواند از طریق اداره ثبت حساب‌های بانکی، حقوق، خودرو، ملک و سایر اموال او را توقیف کند.
حساب‌های بانکی مرد تا سقف مهریه مسدود می‌شود.

۳. ممنوع‌الخروج کردن مرد

در صورتی که مرد از پرداخت خودداری کند، زن می‌تواند درخواست ممنوع‌الخروجی او را بدهد.
این درخواست از طریق اداره ثبت انجام می‌شود.

۳. روش‌های دریافت مهریه

پس از صدور حکم یا اجرای ثبت، زن می‌تواند مهریه را به یکی از روش‌های زیر دریافت کند:
✅ دریافت نقدی کامل (در صورتی که مرد تمکن مالی داشته باشد)
✅ تقسیط مهریه (اگر مرد مدعی ناتوانی مالی شود و دادگاه بپذیرد)
✅ توقیف اموال و فروش آن‌ها
✅ دریافت مهریه از طریق حقوق و حساب بانکی مرد
✅ دریافت سکه‌ها یا معادل ریالی مهریه (با قیمت روز)

۴. آیا امکان بخشیدن یا توافق بر سر مهریه وجود دارد؟

بله، زن می‌تواند:

تمام یا بخشی از مهریه را ببخشد (مثلاً در ازای طلاق یا توافق شخصی).
با مرد بر سر نحوه پرداخت توافق کند (مثلاً پرداخت قسطی بدون حکم دادگاه).
مهریه را در قبال گرفتن حضانت یا حقوق دیگر معامله کند.

۵. شرایط ناتوانی مالی مرد (اعسار از پرداخت مهریه)

اگر مرد نتواند مهریه را پرداخت کند، می‌تواند دادخواست اعسار بدهد و ثابت کند که توان مالی برای پرداخت ندارد.

دادگاه بررسی می‌کند که آیا مرد دارایی دارد یا نه.
اگر اعسار پذیرفته شود، مهریه قسط‌بندی می‌شود.
اگر بعداً مشخص شود که مرد دارایی خود را مخفی کرده، زن می‌تواند درخواست بررسی مجدد بدهد و اموال مخفی شده را توقیف کند.

۶. آیا مرد به دلیل نپرداختن مهریه زندانی می‌شود؟

✅ بله، اما با شرایط:

اگر مرد تمکن مالی داشته باشد و عمداً پرداخت نکند، زن می‌تواند درخواست حبس او را بدهد.
اگر مرد اعسار واقعی داشته باشد (توانایی مالی نداشته باشد)، دادگاه حکم زندان نمی‌دهد و فقط تقسیط انجام می‌شود.

۷. نکات مهم درباره مطالبه مهریه

✅ زن هر زمان که بخواهد، می‌تواند مهریه را مطالبه کند.
✅ حتی در دوران عقد، زن می‌تواند تمام مهریه را طلب کند.
✅ اگر زن باکره باشد، فقط نصف مهریه به او تعلق می‌گیرد.
✅ در صورت فوت شوهر، مهریه از اموال او قابل دریافت است.
✅ برای کاهش دردسرهای حقوقی، بهتر است از وکیل خانواده استفاده شود.

۸. مطالبه مهریه در شرایط خاص

📌 مطالبه مهریه در دوران عقد

اگر زن باکره باشد، فقط نصف مهریه به او تعلق می‌گیرد.
اگر رابطه زناشویی برقرار شده باشد، زن می‌تواند تمام مهریه را مطالبه کند.
حتی اگر زن در دوران عقد درخواست طلاق بدهد، همچنان حق مطالبه مهریه را دارد.

📌 مطالبه مهریه بعد از طلاق

اگر طلاق رجعی باشد، زن همچنان می‌تواند مهریه را مطالبه کند.
اگر طلاق خُلع باشد (زن در ازای بخشش مهریه طلاق گرفته باشد)، دیگر نمی‌تواند ادعای مهریه کند.
اگر مرد پس از طلاق توانایی پرداخت نداشته باشد، زن می‌تواند تقسیط یا توقیف اموال را درخواست کند.

📌 مطالبه مهریه بعد از فوت شوهر

اگر مرد فوت کند، زن می‌تواند مهریه را از اموال به‌جا‌مانده از شوهر دریافت کند.
مهریه اولویت بالایی دارد و قبل از تقسیم ارث باید پرداخت شود.
اگر اموال شوهر کفاف ندهد، زن می‌تواند نسبت به مطالبه مهریه از ورثه شوهر اقدام کند (تا سقف اموالی که به ارث برده‌اند).

📌 آیا مهریه قابل تغییر است؟

اگر در عقدنامه ذکر شده باشد که مهریه به نرخ روز محاسبه شود، زن می‌تواند آن را بر اساس قیمت روز سکه یا معادل ریالی دریافت کند.
اگر مهریه به صورت ملک، طلا، یا موارد دیگر باشد، ارزش آن در زمان مطالبه مشخص می‌شود.

۹. نکات حقوقی مهم درباره مهریه

✅ عدم نیاز به اثبات: مهریه در عقدنامه ثبت شده و زن نیازی به اثبات ندارد.
✅ مهریه عندالمطالبه یا عندالاستطاعه:

عندالمطالبه یعنی زن هر زمان که بخواهد، می‌تواند کل مهریه را طلب کند.
عندالاستطاعه یعنی زن باید ثابت کند که مرد توانایی پرداخت دارد.
✅ ممنوع‌الخروجی مرد: اگر مرد از پرداخت مهریه خودداری کند، زن می‌تواند درخواست ممنوع‌الخروجی او را بدهد.
✅ مهریه به ارث می‌رسد: اگر زن قبل از دریافت مهریه فوت کند، ورثه او (مثلاً فرزندانش) می‌توانند مهریه را از شوهر طلب کنند.
✅ مرد نمی‌تواند زن را مجبور به بخشش مهریه کند: حتی اگر مرد اصرار کند، زن اجباری به بخشیدن مهریه ندارد و این کار باید با رضایت کامل او انجام شود.

🔹 جمع‌بندی نهایی

زن برای دریافت مهریه می‌تواند از دادگاه خانواده یا اجرای ثبت اقدام کند. اگر مرد دارایی داشته باشد ولی پرداخت نکند، اموالش توقیف شده و حتی ممکن است زندانی شود. اگر مرد اعسار داشته باشد، دادگاه حکم تقسیط مهریه را صادر می‌کند. در هر شرایطی، زن می‌تواند مهریه خود را مطالبه کند، مگر اینکه به‌صورت رسمی آن را ببخشد.

جمع‌بندی

زن برای دریافت مهریه می‌تواند از دادگاه خانواده یا اجرای ثبت اسناد اقدام کند. اگر مرد توانایی پرداخت داشته باشد، باید مهریه را کامل پرداخت کند، در غیر این صورت، دادگاه حکم تقسیط می‌دهد. در شرایطی که مرد عمداً از پرداخت مهریه خودداری کند، توقیف اموال یا زندانی شدن او ممکن است.