مشاوره سنتر، مرجع انواع مشاور
جهت ارتباط و هماهنگی با وکیل : تماس با ما
(مشاوره شامل هزینه می باشد.)
در حالیکه طلاق به تصمیم یکی از طرفین (معمولاً شوهر یا در شرایط خاص زن) نیاز دارد،
فسخ ازدواج یعنی بر هم زدن عقد به دلیل وجود عیب، فریب یا شرایط خاصی که در زمان ازدواج وجود داشته یا بعداً آشکار شده است.
بیایید دقیقتر و گامبهگام بررسی کنیم 👇
⚖️ تفاوت فسخ ازدواج با طلاق
| مورد | طلاق | فسخ ازدواج |
|---|---|---|
| تصمیمگیرنده | معمولاً شوهر (یا زن در شرایط خاص) | هر یک از طرفین |
| علت | اختلاف، ناسازگاری، دلایل عاطفی یا قانونی | وجود عیب، تدلیس (فریب) یا شرط نقضشده |
| نیاز به صیغه طلاق | دارد | ندارد |
| عده زن بعد از جدایی | دارد | دارد (در برخی موارد کمتر) |
| مهریه | اگر رابطه زناشویی بوده، مهریه کامل است | بسته به مورد ممکن است نصف یا کامل باشد |
💔 مواردی که زن میتواند ازدواج را فسخ کند
زن در صورتی میتواند ازدواج را فسخ کند که شوهر یکی از عیوب زیر را داشته باشد (طبق مواد ۱۱۲۲ و ۱۱۲۸ قانون مدنی):
ناتوانی جنسی (عنن) که درمانناپذیر باشد
خصاء (اخته بودن)
مقطوع بودن آلت تناسلی
بیماریهای خطرناک یا مسری (مثل ایدز، سفلیس، جذام، سل)
دیوانگی شوهر — چه قبل از عقد و چه بعد از آن
فریب در ازدواج (تدلیس)
اگر مرد در مورد وضعیت مالی، شغل، سلامت یا ازدواج قبلی دروغ گفته باشد و این موضوع در تصمیم زن برای ازدواج مؤثر بوده باشد.
🧑⚖️ مواردی که مرد میتواند ازدواج را فسخ کند
شوهر نیز در شرایطی خاص حق فسخ دارد، از جمله:
جنون زن (قبل از عقد)
قرن یا افضاء (نقص جسمی در دستگاه تناسلی زن که مانع رابطه زناشویی میشود)
زمینگیری یا نابینایی از هر دو چشم
تدلیس (فریب در ازدواج) — مثلاً اگر زن درباره سلامت، بکارت یا وضعیت خانوادگی دروغ گفته باشد.
⚙️ مراحل قانونی فسخ ازدواج
۱. جمعآوری مدارک و شواهد
باید بتوانی با مدارک یا شهادت پزشک، روانپزشک یا شاهدان، عیب یا فریب را ثابت کنی.
۲. مراجعه به دادگاه خانواده
با مدارک، کارت ملی، شناسنامه و عقدنامه به دفتر خدمات الکترونیک قضایی برو و دادخواست فسخ نکاح ثبت کن.
پرونده به دادگاه خانواده ارجاع میشود.
۳. بررسی و نظر کارشناسی
قاضی معمولاً پرونده را برای بررسی به پزشکی قانونی یا کارشناسان مربوطه میفرستد (مثلاً در موارد جنسی یا روانی).
۴. صدور حکم فسخ ازدواج
اگر دادگاه تأیید کند که علت فسخ واقعی است، حکم صادر میشود و عقد از بین میرود — بدون نیاز به صیغه طلاق.
🪪 مدارک لازم برای فسخ ازدواج
اصل و کپی شناسنامه و کارت ملی
اصل سند ازدواج (عقدنامه)
مدارک پزشکی یا گواهی رسمی برای اثبات عیب
شهادت شهود یا پیامها و اسناد در صورت وجود فریب
دادخواست رسمی فسخ ازدواج
💡 نکات مهم
مهریه:
اگر رابطه زناشویی انجام شده باشد، زن مهریه کامل میگیرد؛
اما اگر قبل از نزدیکی فسخ شود، فقط نصف مهریه تعلق میگیرد.عده:
زن باید عده نگه دارد (حدود دو ماه و نیم) مگر اینکه نزدیکی انجام نشده باشد.زمان اقدام:
حق فسخ باید در زمان آگاهی از عیب یا فریب و بدون تأخیر اعمال شود. اگر مدت زیادی بگذرد و رابطه ادامه داشته باشد، حق فسخ از بین میرود.
⚖️ مراحل عملی فسخ ازدواج (بهصورت گامبهگام)
🔹 گام اول: جمعآوری مدارک و دلایل
قبل از هر چیز باید بتوانی دلیل فسخ را ثابت کنی.
مثلاً:
گواهی پزشکی قانونی در مورد ناتوانی جنسی یا بیماری شوهر،
رأی پزشک متخصص درباره بیماری مسری یا روانی،
شهادت افرادی که از فریب آگاهاند،
پیامها یا مدارک نشاندهنده دروغ یا فریب عمدی.
🔹 گام دوم: ثبت دادخواست
به دفتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کن و دادخواست زیر را ثبت کن:
خواسته: فسخ نکاح
دلایل: وجود عیب/فریب در ازدواج مطابق مواد ۱۱۲۲ و ۱۱۲۸ قانون مدنی
پرونده به دادگاه خانواده محل سکونت زن ارسال میشود.
🔹 گام سوم: ارجاع به پزشکی قانونی یا کارشناس
دادگاه برای بررسی ادعای تو (مثلاً ناتوانی جنسی، بیماری یا فریب)، پرونده را به پزشکی قانونی یا روانپزشک متخصص ارجاع میدهد.
اگر ادعا ثابت شود، گزارش رسمی به قاضی ارسال میشود.
🔹 گام چهارم: رسیدگی نهایی در دادگاه
قاضی بر اساس شواهد و قانون، رأی صادر میکند.
اگر دلایل کافی باشد، حکم فسخ ازدواج صادر میشود و عقد از همان لحظه منحل میگردد — نیازی به صیغه طلاق نیست.
🔹 گام پنجم: ثبت فسخ ازدواج در دفترخانه رسمی
با حکم دادگاه به دفترخانه ازدواجی که عقد در آن ثبت شده مراجعه میکنی تا فسخ در دفتر رسمی ثبت شود.
💰 وضعیت مهریه در فسخ ازدواج
| وضعیت رابطه | مقدار مهریه |
|---|---|
| قبل از نزدیکی | نصف مهریه |
| بعد از نزدیکی | مهریه کامل |
| تدلیس (فریب از سوی شوهر) | زن مهریه کامل دارد و میتواند خسارت هم بگیرد |
| تدلیس از سوی زن | مرد میتواند مهریه را پس بگیرد |
👶 حضانت و فرزندان
اگر فرزندی وجود داشته باشد، فسخ ازدواج تأثیری بر نسبت پدر و مادر با فرزند ندارد.
حضانت (نگهداری کودک) مانند طلاق بر اساس مصلحت کودک تعیین میشود — معمولاً تا ۷ سالگی با مادر است.
⚰️ ارث
اگر فسخ قبل از نزدیکی باشد و در زمان فسخ یکی از طرفین فوت کند، هیچکدام از دیگری ارث نمیبرند.
اما اگر پس از نزدیکی باشد و یکی قبل از فسخ فوت کند، ارث برقرار است.
📄 نمونه دادخواست رسمی فسخ نکاح (متن آماده)
خواهان: [نام و نام خانوادگی زن]
خوانده: [نام و نام خانوادگی شوهر]
خواسته: صدور حکم فسخ نکاح به علت [عیب یا فریب]شرح دادخواست:
احتراماً، به استحضار میرساند که اینجانب در تاریخ [تاریخ ازدواج] با خوانده ازدواج دائم نمودهام. پس از ازدواج، مشخص گردید که ایشان مبتلا به [نام بیماری یا عیب، یا فریب در ازدواج] بودهاند که ادامه زندگی مشترک را برای اینجانب غیرقابل تحمل نموده است.نظر به اینکه وجود این عیب از مصادیق مواد ۱۱۲۲ و ۱۱۲۸ قانون مدنی میباشد و حسب نظر پزشکی قانونی نیز احراز گردیده است، صدور حکم مبنی بر فسخ نکاح فیمابین مورد استدعاست.
ضمائم:
۱. تصویر سند ازدواج
۲. گواهی پزشکی قانونی / مدرک فریب
۳. تصویر شناسنامه و کارت ملیبا تشکر
[نام و امضا]
🌿 نکته پایانی
فسخ ازدواج از نظر قانون، حق فوری و محدود به شرایط خاص است.
اگر مدت زیادی از آگاهی تو نسبت به عیب گذشته باشد و رابطه را ادامه داده باشی، دیگر نمیتوانی فسخ کنی و فقط از راه طلاق ممکن است جدا شوی.
مشاوره سنتر، مرجع انواع مشاور
جهت ارتباط و هماهنگی با وکیل : تماس با ما
(مشاوره شامل هزینه می باشد.)