چه زمانی می‌توان قرارداد را فسخ کرد؟

مشاوره سنتر،  مرجع انواع مشاور

جهت ارتباط و هماهنگی با وکیل  : تماس با ما

(مشاوره شامل هزینه می باشد.)

فسخ قرارداد یعنی پایان دادن به قرارداد به‌صورت یک‌طرفه، اما فقط در شرایط خاصی امکان‌پذیر است. در ادامه، مهم‌ترین شرایط و موارد فسخ قرارداد را بررسی می‌کنیم:

۱. شرایط قانونی فسخ قرارداد

✅ وجود شرط فسخ در قرارداد (خیار شرط)
✅ وجود حق فسخ طبق قانون (خیارات قانونی)
✅ توافق دو طرف برای فسخ
✅ عدم انجام تعهدات توسط یکی از طرفین

۲. مواردی که امکان فسخ قرارداد وجود دارد

🔹 ۱. وجود شرط فسخ در قرارداد (خیار شرط)

🔸 اگر در قرارداد بندی مشخص شده باشد که یکی از طرفین در بازه زمانی مشخص حق فسخ دارد، می‌توان از این حق استفاده کرد.

📌 مثال:

• در قرارداد اجاره ذکر شده که مستأجر تا یک ماه پس از عقد قرارداد می‌تواند آن را فسخ کند.
• در قرارداد خرید خودرو نوشته شده که خریدار تا ۴۸ ساعت فرصت دارد در صورت عدم رضایت، معامله را فسخ کند.

🔹 ۲. تخلف از تعهدات قراردادی (خیار تخلف شرط)

🔸 اگر یکی از طرفین به تعهدات خود عمل نکند، طرف مقابل می‌تواند قرارداد را فسخ کند.

📌 مثال:

• شخصی آپارتمانی پیش‌خرید کرده اما فروشنده آن را در موعد مقرر تحویل نمی‌دهد.
• شرکتی متعهد شده که نرم‌افزار خاصی را طراحی کند، اما پس از مدت‌ها تأخیر، هنوز پروژه را تکمیل نکرده است.

✅ راه‌حل: ارسال اظهارنامه رسمی و درخواست اجرای تعهد؛ در صورت عدم اقدام، فسخ قرارداد.

🔹 ۳. فریب یا تدلیس در معامله (خیار تدلیس)

🔸 اگر یکی از طرفین با فریب و اطلاعات نادرست قرارداد را امضا کرده باشد، حق فسخ دارد.

📌 مثال:

• فروشنده خودرویی را به عنوان بی‌رنگ و بدون تصادف معرفی می‌کند، اما بعد مشخص می‌شود که تصادفی بوده است.
• مالک ملکی را به‌عنوان دارای سند رسمی می‌فروشد، اما بعد از عقد قرارداد مشخص می‌شود که سند جعلی است.

✅ راه‌حل: ارائه مدارک اثبات فریب و درخواست فسخ.

🔹 ۴. عیب و نقص در مورد معامله (خیار عیب)

🔸 اگر کالا، ملک یا خدماتی که خریداری شده، معیوب باشد، خریدار حق فسخ دارد.

📌 مثال:

• خریدار خودروی صفر کیلومتر خریداری کرده اما متوجه مشکل فنی موتور می‌شود.
• خانه‌ای خریداری شده اما بعد مشخص می‌شود که لوله‌کشی مشکل دارد و ترک‌خوردگی دیوارها پنهان شده است.

✅ راه‌حل: اثبات عیب با گزارش کارشناسی و درخواست فسخ.

🔹 ۵. غبن (ضرر زیاد یکی از طرفین) – خیار غبن

🔸 اگر یکی از طرفین قرارداد را با اختلاف قیمت زیاد (فریب در قیمت) امضا کرده باشد، می‌تواند فسخ کند.

📌 مثال:

• فردی ملکی را خریداری می‌کند و بعداً متوجه می‌شود که قیمت واقعی آن بسیار کمتر از مبلغ پرداختی بوده است.
• در یک قرارداد فروش، فروشنده محصولی را با قیمت چند برابر بازار فروخته، در حالی که خریدار از ارزش واقعی بی‌اطلاع بوده است.

✅ راه‌حل: ارائه مدارک اثبات غبن (کارشناسی قیمت) و درخواست فسخ.

🔹 ۶. تأخیر در پرداخت پول یا تحویل کالا (خیار تأخیر ثمن)

🔸 اگر یکی از طرفین در پرداخت پول یا تحویل کالا تأخیر غیرموجه داشته باشد، طرف مقابل می‌تواند قرارداد را فسخ کند.

📌 مثال:

• خریدار مبلغ خودرو را طبق قرارداد در موعد مقرر پرداخت نمی‌کند.
• فروشنده آپارتمان پس از دریافت مبلغ قرارداد، تحویل ملک را بیش از حد معقول به تأخیر می‌اندازد.

✅ راه‌حل: ارسال اظهارنامه رسمی و درخواست فسخ.

🔹 ۷. غیرممکن شدن اجرای قرارداد (خیار تعذر اجرای قرارداد)

🔸 اگر به دلایل خارج از کنترل دو طرف اجرای قرارداد غیرممکن شود، قرارداد قابل فسخ است.

📌 مثال:

• در قرارداد استخدامی، شرکت ورشکست شده و قادر به پرداخت حقوق کارمند نیست.
• کارخانه‌ای که قرار بود محصولی را تولید کند، دچار آتش‌سوزی شده و امکان تولید از بین رفته است.

✅ راه‌حل: ارائه مدارک اثبات عدم امکان اجرا و درخواست فسخ از دادگاه.

۳. نحوه فسخ قرارداد

✅ ۱. بررسی قرارداد: آیا شرط فسخ یا حق قانونی فسخ وجود دارد؟
✅ ۲. ارسال اظهارنامه رسمی: اعلام فسخ از طریق دفتر خدمات قضایی.
✅ ۳. درخواست داوری یا مذاکره (در صورت امکان)
✅ ۴. مراجعه به دادگاه در صورت مخالفت طرف مقابل

۴. آیا برای فسخ قرارداد نیاز به شکایت داریم؟

🔹 در برخی موارد، فسخ نیاز به مراجعه به دادگاه ندارد، مثل:

• شرط فسخ در قرارداد ذکر شده باشد.
• خیار غبن، عیب یا تدلیس اثبات شود.

🔹 اما اگر طرف مقابل مخالفت کند یا خسارت مطالبه شود، باید از طریق دادگاه حقوقی اقدام کرد.

۵. نتیجه‌گیری: چه زمانی می‌توان قرارداد را فسخ کرد؟

✅ اگر در قرارداد حق فسخ تعیین شده باشد.
✅ اگر یکی از طرفین به تعهدات خود عمل نکند.
✅ اگر طرف مقابل شما را فریب داده باشد (تدلیس).
✅ اگر معامله ضرر غیرعادلانه‌ای برای شما داشته باشد (غبن).
✅ اگر کالا یا ملک معیوب باشد (عیب).
✅ اگر اجرای قرارداد غیرممکن شود.

۶. فسخ قرارداد در شرایط خاص

گاهی فسخ قرارداد در شرایطی خاص با قوانین متفاوتی روبه‌رو می‌شود. در این بخش به برخی از قراردادهای رایج و نحوه فسخ آنها می‌پردازیم.

🔹 ۱. فسخ قرارداد اجاره

🔸 موجر (مالک) و مستأجر هردو می‌توانند در شرایط خاصی قرارداد اجاره را فسخ کنند.

✅ موجر (مالک) حق فسخ دارد اگر:

• مستأجر اجاره‌بها را پرداخت نکند.
• مستأجر ملک را تخریب یا تغییرات غیرمجاز در آن ایجاد کند.
• مستأجر از ملک برای اهداف غیرقانونی استفاده کند.

✅ مستأجر حق فسخ دارد اگر:

• مالک ملک را تحویل ندهد یا شرایط سکونت نامناسب باشد.
• مشکلات اساسی در زیرساخت‌ها (برق، آب، گاز، فاضلاب) وجود داشته باشد.
• در قرارداد، شرط فسخ برای مستأجر تعیین شده باشد.

📌 نحوه فسخ: ارسال اظهارنامه رسمی و در صورت عدم توافق، مراجعه به شورای حل اختلاف.

🔹 ۲. فسخ قرارداد خرید و فروش ملک

✅ خریدار می‌تواند فسخ کند اگر:

• ملک مشکلات حقوقی (مثل توقیف یا رهن بودن) داشته باشد.
• فروشنده ملک را در موعد مقرر تحویل ندهد.
• کشف نقص اساسی یا معیوب بودن ملک پس از خرید.

✅ فروشنده می‌تواند فسخ کند اگر:

• خریدار در پرداخت مبلغ معامله تأخیر کند.
• در قرارداد شرط فسخ برای فروشنده تعیین شده باشد.

📌 نحوه فسخ:
۱. ارسال اظهارنامه رسمی
۲. مراجعه به دادگاه حقوقی در صورت عدم توافق

🔹 ۳. فسخ قرارداد کار

✅ کارفرما می‌تواند فسخ کند اگر:

• کارمند تخلف جدی یا عملکرد نامناسب داشته باشد.
• کارمند به تعهدات شغلی خود عمل نکند.
• شرکت دچار ورشکستگی یا مشکلات اقتصادی شود.

✅ کارمند می‌تواند فسخ کند اگر:

• کارفرما حقوق و مزایای توافق‌شده را پرداخت نکند.
• شرایط کاری با قرارداد مغایرت داشته باشد.
• محیط کاری ناامن یا غیراخلاقی باشد.

📌 نحوه فسخ:
۱. ارائه درخواست فسخ به کارفرما یا اداره کار
۲. در صورت مخالفت، مراجعه به هیئت حل اختلاف اداره کار

🔹 ۴. فسخ قرارداد مشارکت در ساخت

✅ مالک می‌تواند فسخ کند اگر:

• سازنده به تعهدات خود عمل نکند (مثلاً پروژه را رها کند).
• سازنده مدارک و مجوزهای قانونی را ارائه ندهد.
• تأخیر طولانی و بدون دلیل در اجرای پروژه رخ دهد.

✅ سازنده می‌تواند فسخ کند اگر:

• مالک در تأمین زمین یا مدارک قانونی مشکل ایجاد کند.
• مالک از قرارداد تخلف کند یا همکاری نکند.

📌 نحوه فسخ: در صورت عدم توافق، مراجعه به دادگاه حقوقی یا داوری قراردادی.

🔹 ۵. فسخ قرارداد پیمانکاری

✅ کارفرما می‌تواند فسخ کند اگر:

• پیمانکار در اجرای پروژه تأخیر غیرموجه داشته باشد.
• پیمانکار کیفیت نامناسبی در کار ارائه دهد.
• پیمانکار قرارداد را نقض کند (مثلاً هزینه اضافی مطالبه کند).

✅ پیمانکار می‌تواند فسخ کند اگر:

• کارفرما مطالبات مالی او را نپردازد.
• شرایط کاری با قرارداد مطابقت نداشته باشد.

📌 نحوه فسخ: در صورت عدم توافق، مراجعه به دادگاه حقوقی یا داوری پروژه.

۷. آیا فسخ قرارداد همیشه امکان‌پذیر است؟

❌ خیر! در برخی شرایط امکان فسخ وجود ندارد، از جمله:

• زمانی که در قرارداد به‌صراحت حق فسخ ذکر نشده و قانون هم اجازه فسخ نمی‌دهد.
• اگر قرارداد در قالب عقد لازم (غیرقابل‌فسخ) باشد، مگر در موارد قانونی مثل خیارات.
• اگر فسخ قرارداد موجب ضرر سنگین طرف مقابل شود و قانون اجازه این فسخ را ندهد.

📌 مثال:

• فردی خانه‌ای را پیش‌خرید کرده اما پس از مدتی تصمیم به فسخ می‌گیرد، در حالی که قرارداد، غیرقابل فسخ بوده است.
• کارفرما بدون دلیل موجه قرارداد کار یک کارمند را فسخ کند (که در این صورت غیرقانونی است).

۸. نتیجه‌گیری و اقدامات لازم برای فسخ قرارداد

✅ ۱. بررسی دقیق قرارداد: آیا حق فسخ در آن مشخص شده است؟
✅ ۲. جمع‌آوری مدارک: آیا دلایل کافی برای فسخ وجود دارد؟
✅ ۳. ارسال اظهارنامه: اعلام رسمی فسخ به طرف مقابل.
✅ ۴. اقدام قانونی: در صورت مخالفت طرف مقابل، مراجعه به دادگاه.

📌 نکته مهم: در هر قرارداد، تعیین شروط فسخ از ابتدا بسیار مهم است. اگر قصد دارید قراردادی را امضا یا فسخ کنید، حتماً با وکیل یا کارشناس حقوقی مشورت کنید تا از مشکلات قانونی جلوگیری شود.

مشاوره سنتر،  مرجع انواع مشاور

جهت ارتباط و هماهنگی با وکیل  : تماس با ما

(مشاوره شامل هزینه می باشد.)